Гродненский блог

РЭКАНСТРУКЦЫЯ

Аналітыка
У прэсе
Фотахроніка
Горадня заўтра

ГІСТОРЫЯ

Галерэя
Слаўныя імёны
Бібліятэка

 

Гасцёўня
Статыстыка
Апошнія каментарыі
Альтэрнатыва
Каложа
Савецкая пл.
Савецкая вул.
Стары мост
Транспартная сістэма
Замкі
Новы Свет
Канструктывізм
Парк Жылібера
Гарадніца
Археалогія
Грамадская актыўнасць
Замежны вопыт
Экалогія

Пошук па сайце

Google

Кароткая гістарычная даведка – аб’екты на вуліцы Горкага 2, 2а, 2/2
31 траўня 2007 года

Кароткая даведка аб будынках палаца віцэ-адміністратара па вуліцы Горкага 2. Даведка складзена гісторыкам Юрам Гардзеевым.

Згаданы ўчастак Гарадніцы, які ў сярэднявеччы прымыкаў да Віленскага тракта, быў забудаваны царквой Св. Мікалая. Апошняя займала невысокі ўзгорак за старадаўняй Віленскай брамай. Царква ўпершыню згадваецца ў 1560 г. у сувязі з наданнем ёй дзвюх валок зямлі ў вёсцы Альшанцы. Каралеўскія камісары ў 1680 г. адзначылі, што на юрыдыцы мітрапаліта стаіць „царква мураваная пустая”. Мяркуючы па звестках уніяцкага архімандрыта Ігнація Кульчынскага, у 1736 г. на месцы царквы застаўся толькі крыж ды могілкі.

У 1766 г. падскарбі надворны Антоні Тызенгаўз далучыў царкоўныя пляцы да зямельнага фонду Гарадзенскай каралеўскай эканоміі. Паводле плана Гарадніцы, складзенага каля 1780 г., на гэтым месцы (№ 8) планавалася ўзвесці палац віцэ-адміністратара (функцыю палаца адміністратара выковаў палац Тызенгаўза). Аднак да ўзвядзення згаданага комплекса (цяпер вул. Горкага 2, 2а, 2/2) дайшло толькі ў 1793 г. Кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі пабудаваў палац, а пазней падараваў яго надворнаму літоўскаму падскарбію Антонію Дзяконскаму. Згодна з планам, складзеным, як можна меркаваць, паміж 1793 і 1795 гг., палац быў займаны “квартирой полномочного посла россійского”. На плане Гародні 1795 г. нумарам 9 быў пазначаны дом “падскарбия Дзяконскага”.На плане горада 1798 г. будынак з 2 флігелямі быў акрэслены “домом Дзяконскага”.

Побач з палацам былі пастаўлены дзве афіцыны, пазначаныя на ўсіх узгаданых планах. Наступным уладальнікам сядзібы з’яўляўся Міхал Валіцкі.

У 1919 г. кансерватар беластоцкай акругі Юзаф Ядкоўскі падрыхтоўваў спіс аб’ектаў, якія прапанавалася ахоўваць дзяржавай. У ім фігураваў “палац праваслаўнага біскупа (б. Валіцкага)”.


Забудова палаца адміністратара на малюнку Напалеона Орды

Забудова палаца адміністратара. План Гародні1798 г.

Забудова палаца адміністратара. План Гародні 1793-1795 гг.

Забудова цэнтральнай плошчы Гарадніцы (каля 1780 г.).

Палац Дзяконскага. План Гародні 1795 г.


Крыніцы

Писцовая книга Гродненской экономии, т. II, с. 238.
НГАБ у Гродне, Ф. 1475 воп. 1 спр. 3 арк. 37, 85адв,105.
Расійскі дзяржаўны ваенна-гістарычны архіў, Ф. 846 воп. 16 спр. 21528 ч. 6 арк. 4; 21873, 21874.
В. Калнин, Городница - городской ансамбль XVIII в., “Стрoительство и архитектура Белоруссии”, 1988, № 4, с. 34-36.
Дзяржаўны архіў у Беластоку, UWB 151 s. 36

Даведка складзена гісторыкам Юрам Гардзеевым

Дадаць каментарый
Імя*:
E-mail:
Каментарый*:
сем два два два - увядзіце гэты код лічбамі (цифрами)*


* - палі, абавязковыя да запаўнення

Галоўная | Аналітыка | Артыкулы ў прэсе | Фотахроніка | Галерэя | Слаўныя імёны | Бібліятэка | Гасцёўня | Апошнія каментарыі | Статыстыка наведванняў

Архітэктура Гродна па-беларуску і па-руску Architektura Grodna po-polsku Architecture of Hrodna in English Architektur Garthen in Deutsch

Лірыка...


Каложа


Каложа!
Каложа мая прыгожая!
Ты і ў завею, як летам, пагожая.
Клёнам тваім, пэўна, сто гадоў,
А можа іх пасадзіў Міндоўг?
Любая крона паўнеба засціць,
З паўсвету птаства
Тут знойдзе засень.
Там недзе звіта
Гняздо для месіка.
Сядзіць ён, ножкі у Нёман звесіўшы.
А Нёман цячэ сабе ўдаль, 
                                        як звычайна,
Стагоддзямі вербы 
                              да хваль прыручае,
Жартуе і лашчыць,
                              пяшчотны залішне;
Пад кручай закруціць нядобрыя мыслі,
Свавольную думку знайсці дапаможа…
Вясновая песня мая, Каложа!
Калі над табою сцені мярэжацца,
Чакаюць спатканні
На кожнай сцежачцы…
Калыска вякоў неспакойных, 
Каложа!
Няхай твае сны
Ніхто не трывожыць.
І вера і цвёрдасць мая –
Каложа…
О, колькі прайшло
Праз цябе раздарожжаў…
Крушылі, палілі,
Дратамі скручвалі,
А ты, як зямля, была неўміручая…
Ты й на заходзе,
Як поўдзень сонечны,
Васьмівяковая,
І заўтра –
Сённяшняя.
Нішто цябе
З сэрца вырваць не зможа,
Бяссмерце продкаў маіх –
Каложа!

Данута Бічэль-Загнетава

Дасылайце свае вершы пра Гародню


Помнік

Піўзавод

Слаўнае імя

Касцевіч Макар Мацвеевіч (6(18).08.1891 – 1939)
арганізатар першых беларускіх школак у Мінску, перакладчык кніг на беларускую мову, Старшыня кантрольнай камісіі Рады БНР

Чытайце ў Бібліятэцы

Інтэрв’ю з гісторыкам Юрым Гардзеевым аб яго новай кнізе
Новая кніга Юры Гардзеева называецца “Соцыятапаграфія Гародні ў XVIII ст.” Гэта кніга – адна з найлепшых кніг аб гісторыі нашага горада. Глядзець


Рэканструкцыя - аднаўленне чаго-небудзь па апісаннях ці рэштках, якія захаваліся
(Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы, 1999)


Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка  KAMUNIKAT.ORG

Save Hrodna !

Моладзевы інтэрнэт-праект 'Твой стыль'

Нашыя дзеткі

Радзіма майго духу

МГА Гісторыка: Робім гісторыю разам !

Rating All.BY

ewropa.blox.pl

Архітэктура Гродна: гісторыя і сучаснасць