|
| Дварчанін Ігнат Сымонавіч 27.05 (08.06).1895 – 8.12.1937
настаўнік, удзельнік стварэння таварыства «Бацькаўшчына», старшыня Аб’яднання прагрэсіўных беларускіх студэнтаў у Празе, аўтар «Хрэстаматыі новай беларускай літаратуры»
Псеўд. І. Гудок, І. Ладанчук, крыпт. І. Д-н, І. Д.
З сям’і малазямельнага арандатара в. Погіры (в. Пецюкі – ?) Слонімскага пав. Гродзенскай губ. (зараз Дзятлаўскі раён). Сямігадовым пастушком пачаў наведваць мясцовую школу. У 1912 годзе скончыў Дзятлаўскую школу, атрымаўшы званне народнага настаўніка. У 1912-1915 гадах настаўнічаў у в. Хмяльніца на Слонімшчыне. З мая 1915 года быў у рускай арміі, восенню 1916 года – на Заходнім фронце, падпаручнік. З чэрвеня 1917 года знаходзіўся ў Мінску. Сябра БСГ, Цэнтральнай беларускай вайсковай рады. У канцы снежня 1917 года выехаў да бацькі ў Новачаркаск. Звольніўся з вайсковай службы і атрымаў статус бежанца. З сакавіка 1918 года сакратар культурна-асветніцкага аддзелу Белнацкама ў Маскве. Сябра БПСР. Браў актыўны ўдзел у нарадзе настаўнікаў школ Беларусі 21-23 ліпеня 1918 года. Са жніўня 1918 года працуе на радзіме, дзе ператварыў пачатковую школу ў в. Пецюкі ў беларускую. У 1919 годзе пад час навучэння на Віленскіх беларускіх настаўніцкіх курсах як эсэраўскі актывіст быў арыштаваны польскімі ўладамі і накіраваны ў лагер для інтарнаваных у Беласток, адкуль збег і прыехаў у Мінск, дзе быў залічаны студэнтам беларускага педінстытута. Са снежня 1920 года да ліпеня 1921 года ў Вільні. Працаваў вартаўніком, пісарам у канцылярыі беларускага аддзелу ў Дэпартамянце асветы, настаўнікам у м. Свір Свянцянскага павету. У 1921 годзе здаў экстэрнам экзамены за курс Віленскай беларускай гімназіі. Выконваў даручэння Віленскага БНК, Цэнтральнай беларускай школьнай рады. Летам 1921 года накіраваны БНК у Латвію, дзе чытаў лекцыі па беларусаўзнаўству на настаўніцкіх курсах у Дзвінску. Удзельнічаў у стварэнні культурна-асветніцкага таварыства «Бацькаўшчына», уваходзіў у яго кіраўніцтва. У якасці прадстаўніка таварыства ўдзельнічаў у верасні 1921 года ў беларускай канферэнцыі ў Празе. Быў накіраваны ТБШ на вучобу ў Пражскі Карлаў універсітэт на гісторыка-філалагічны факультэт, які скончыў у 1925 годзе. У 1926 годзе абараніў дысертацыю на тэму «Францішак Скарына як культурны дзеяч і гуманіст на беларускай ніве». У 1924 годзе стварыў у Празе арганізацыю Незалежных сацыялістаў. Быў старшынём Аб’яднання прагрэсіўных беларускіх студэнтаў у Празе, сябрам Беларускай рады, рэдактарам “Бюлетэня Аб’яднання беларускіх студэнцкіх арганізацый” і часопісу “Перавіасло”. Пасля вяртання ў Вільню ў 1926 годзе актыўна ўключыўся ў мясцовы беларускі нацыянальны рух, прыхільнік яго леварадыкальнага крыла. Сябра БСРГ. Працаваў сакратаром Беларускага выдавецкага таварыства, з 1927 года - настаўнікам літаратуры Віленскай беларускай гімназіі. Склаў і выдаў у 1927 годзе «Хрэстаматыю новай беларускай літаратуры». З 1927 года супрацоўнічаў у часопісах «Родныя гоні», «Маланка», рэдактарам газеты «Народны звон». У 1928 годзе быў абраны ў польскі сейм ад спісу № 39 «Змаганне за інтарэсы работнікаў і сялян» па выбарчаму округу № 61: Навагрудак. Сябра Беларускага рабоча-сялянскага пасольскага клубу «Змаганне». Сябра створанай у сакавіку 1929 года Галоўнай управы ТБШ. У 1930 годзе быў арыштаваны польскімі ўладамі. 12 студзеня 1930 года асуджаны на працэсе па справе беларускага клубу «Змаганне» агулам на 8 год турмы. У тым жа годзе беспаспяхова паўторна вылучаўся на выбарах у сейм ад Беларускага сялянска-работніцкага блоку. Прыгавор адбываў у Равічу, дзе ўступіў у турэмную ячэйку КПП. Вызвалены 15 верасня 1932 года ў выніку абмену палітвязнямі паміж СССР і Польшчай і пераехаў у Савецкую Беларусь. З лістапада 1932 года працаваў у АН БССР у камісіі па вывучэнню Заходняй Беларусі і КП(б)Б. Выконваў абавязкі дырэктара Інстытута мовазнаўства. 16 жніўня 1933 года быў арыштаваны па справе Беларускага нацыянальнага цэнтру і прыгавораны судовай калегіяй АДПУ БССР ад 9 студзеня 1934 года да вышэйшай меры пакарання, якая была заменена на 10 год пазбаўлення волі. Пакаранне адбываў на Салаўках і будаўніцтве Беламорска-Балтыйскага каналу. Паводле пастановы «тройкі» НКУС па Ленінградскай акрузе ад 25 лістапада 1937 года прыгавораны да расстрэлу. 8 снежня 1937 года расстраляны. Рэабілітаваны 16 жніўня 1956 года.
Першы раз І. Дварчанін прыехаў у Гродна разам з Ю.Сабалеўскім 17 красавіка 1928 года на акружны з’езд ТБШ, аднак, у сувязі з забаронай Гродзенскім старастай на правядзенне з’езду, у той жа дзень ад’ехаў з горада. Пад час свайго другога візіту ў Гродна разам з паслом І. Грэцкім 16 сакавіка 1929 года, напярэдадні паўторных выбараў у гарадскую раду, сустракаўся з Н. Ламашэвіч. Будучы ў Гродне 6 красавіка 1928 года спыніўся ў гатэлі “Еўрапейскі”, дзе меў размову з Д. Кулакоўскім аб выданні ў Гродне беларускай газеты і арганізацыі ў павеце беларускіх кааператываў. 12 лістапада 1930 года за арганізацыю разам з паслом Ф. Валынцом 19 жніўня таго ж года мітынгу ў в. Алекшыцы Гродзенскага павету быў прыгавораны Гродзенскім акружным судом да 6 год катаргі.
Поўны спіс імёнаў
Апошнія каментарыі:
|
|
Шаноўныя мадэратары,будзьце ласкавы,прыбярыце калі ласка камент-абразу што вісіць амаль два гады "Паганцы беларутэны" ,гэта абраза для іншых беларусаў. З павагай, Алекс. |
|
|
to zet000 Ганарыцца - прынамсі памятаць і паспрабаваць зразумець. Аднак і даваць ацэнку ўсяго, што было зроблена. А наконт паганцаў... Я амаль упэўнены, што Вам на самой справе напляваць на Другую Сусветную. Інакш, Вы б не карысталіся нацыскай лексікай! |
|
|
"1944 годзе быў абраны сябрам Беларускай цэнтральнай рады. Быў генеральным інспектарам «беларускага вызваленчага войска», якое фарміравалася на тэрыторыі Германіі." - круто??????????????!!!!!!!есць чым ганарыцца, яўэ ўспомніця пра СС Беларусь ...паганцы беларутэны |
Праглядзець усе выказванні (Усяго 13)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Лірыка...
|
Каложа
|
І
Дзень асеньні ішоў,
Да сярэдзіны, пэўна,
Серабрысты і сьпеўны
Між дрыготкіх дажджоў.
Парк суцішна дыхаў,
Спадарожнічаў дожджык…
Асьцярожна і ціха
Я прыйшла да Каложы.
ІІ
Яшчэ на гольлі вільгаць засталася.
У лісьце пахаваныя сьляды.
Алень драўляны на іканастасе –
Чыясь душа – схіліўся да вады.
І што мне, што знадворку непагода,
Што дождж па сэрцы коламі прайшоў?..
А голас сьвятара ляцеў свабодна
І зноў вяртаўся ад галасьнікоў.
ІІІ
Магчыма, самае прыватнае жаданьне,
Якое ўслых ня варта прамаўляць:
Калі пачнецца Суд,
Калі ў празрыстым раньні
Праз далеч сінюю труба пачне склікаць,
І страчаны Сусьвет
Паўстане ў новай сіле.
Душа і цела
Зьвяжуцца нанова –
Дай мне пачуць Твае сьвятыя словы:
"Дарую грэшным,
Бо яны любілі."
IV
Я думала: калі б застацца зараз
У восені, ўрачыстай і прыгожай,
Калі ўсё, усё зьмясьціцца можа
І апраўдацца для тваёй душы –
Асьветланай, усё пакінуць зараз!..
Ды смутак невымоўны
Ў дрэве кожным,
І парк мяне праводзіць ад Каложы.
І варта
Жыць.
Ганна Аўчыннікава
| Дасылайце свае вершы пра Гародню
|
|
Помнік
| |
Піўзавод
|
|
|
|
Слаўнае імя
Бадунова Палута (Пелагея) Аляксандраўна (1885 – 29.11.1938) настаўніца, грамадская дзеячка |
Чытайце ў Бібліятэцы
Рэцэнзія гісторыка Юры Гардзеева на кнігу Ю. Кішыка «Горадабудаўнічая культура Гродна»
25 красавіка 2008 года
Юры Гардзееў. Ю.Н. Кишык, Градостроительная культура Гродно, Минск, 2007, 303 с.
Глядзець
|
|
Рэканструкцыя - аднаўленне чаго-небудзь па апісаннях ці рэштках, якія захаваліся (Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы, 1999)
|
|
|
|