Ратуйма Гродна !

РЭКАНСТРУКЦЫЯ

Аналітыка
У прэсе
Фотахроніка
Горадня заўтра

ГІСТОРЫЯ

Галерэя
Слаўныя імёны
Бібліятэка
Гасцёўня
Статыстыка
Апошнія каментарыі
Віртуальная Горадня
Гістарычныя шыльды
Альтэрнатыва
Каложа
Савецкая пл.
Савецкая вул.
Стары мост
Транспартная сістэма
Замкі
Новы Свет
Канструктывізм
Парк Жылібера
Гарадніца
Свяцк
Археалогія
Грамадская актыўнасць
Замежны вопыт
Экалогія

Пошук па сайце

Google

Станішэўская Тэкля
1898 – 21.05.1919

першая беларуская настаўніца ў Гродне

Яна была першай беларускай настаўніцай у Гродне. З некралога ў газеце “Беларуская думка”: “…У 1914 гаду мы яе застаём сярод свядомага грамадзянства м. Вільні, дзе шчырым патрыятызмам і ахвотнай працай адразу здабыла сабе агульную сымпатыю. Адгэтуль яна ўвесь час актыўна працуе ў беларускім руху. У 1916 годзе, як сябра Беларускае Музычна-Драматычнае Дружыны, прыймае вельмі жывое ўчасце ў беларускам тэатры; яна часта іграе на сцэне і асабліва вельмі хораша дэклямуе. Паступіўшы ў 1916 годзе на Беларускія Вучыцельскія Курсы ў Вільні і скончыўшы іх, едзе за вучыцельку ў Горадзень. Горадзень у той час з беларускага боку быў пустыняю. Свядомая беларуская маладзёж з надыходам немцаў была або вывезена, або сама выехала і рассыпалася па ўсходняй Беларусі і Маскоўшчыне. У Горадні бушавала польская чорная сотня, каторая, карыстаючыся з прыходу немцаў, захацела спалянізаваць гэтае спрадвечнае беларускае места і з гэтай мэтаю натужала ўсе свае сілы. Над усім беларускім быў здзек. З другога боку праваслаўная царкоўная служба (псаломшчыкі і інш.), што асталася пасля выехаўшых у Маскоўшчыну праваслаўных свяшчэннікаў, пры сваім фанатызме і цемнаце была найвялікшым прыяцелем усяго маскоўскага і непрыяцелем беларускага, што пры тым уплыве на народ, які гэная служба мела падчас нямецкай акупацыі, перадавалася і самаму народу. І вось на долю маладой беларускай вучыцелькі-патрыёткі прышлося зламаць першы лёд і няпрыязнь людзей, каторыя былі пад уплывам чужых нацыянальнасцей. Аднак, гарачая, шчырая і сыстэматычная праца Тэклі Станішэўскай рабіла сваё. Як запраўды свядомая беларуска, яна адносілася аднолькава як да беларусаў праваслаўных, так і да беларусаў каталікоў, і дзеля гэтага будычы сама каталічкай, здабыла агульную сымпатыю і сярод праваслаўнага горадзенскага насялення. Бачучы ў якім загоне жывуць праваслаўныя ў Горадні, і што дзеля гэтага яны ў безнадзеянні, ня шукаючы ратунку ў саміх сябе, у беларускім руху, чакаюць спасення ад далёкай і чужой Маскоўчыны, яна выстаралася для іх свяшчэнніка, чым яшчэ болей прыцягнула да сябе мясцовае праваслаўнае насяленне. Праца Тэклі Станішэўскай у Горадні была безупыннай барацьбой за беларускае адраджэнне і за беларускую школу. Прышлося вясці барацьбу ня толькі з русіфікацыяй і паланізацыяй, але і з нямецкай уладаю. Немцы стараліся як найбалей увесці ў школу нямецкіх прадметаў. З гэтым ходалася Т.Станішэўская і ходалася ўдачна. І за яе абарону нацыянальных і народных правоў, хоць-бы ад нямецкай акупацыйнай улады, і немцы яе паважалі. Скора Тэклі Станішэўскай прышоў на помач малады і энэргічны вучыцель Аляксандр Грыкоўскі. Усведамлённы ёю Грыкоўскі горача прыняўся за працу, і работа ўдваіх пайшла спарней. Маладым беларускім адраджэнцам-вучыцялём прыходзілася кожны крок здабываць упорнай, доўгай і сыстэматычнай працаю. Перашкоды былі надзвычайныя. Усе іх пералічваць няма тут ніякай магчымасці. Праціўнікі беларускага адраджэння ня грэбавалі ніякімі спосабамі барацьбы проціў беларускіх дзеячоў і ўсё імі ўжывалася ад звычайнай агітацыі да абвінавачавання перад нямецкай уладаю у расейскім шпіонстве. Але смелая і энергічная праца беларускіх працаўнікоў зрабіла сваё. Школа стала на цвёрды грунт, дзяцей хадзіла шмат, бацькі пасылалі ахвотна. Скрануўся з вялікай сілаю беларускі рух у Горадні. Зазіхацелі бліскучыя гарызонты. Лічба беларускіх работнікаў павялічылася. Пачалася шырокая грамадская праца, учасця ў каторай ня здолела ўжо прыняць так заўсёды рупная Тэкля Станішэўская. Кволае здароўе маладое дзяўчыны ня выдзержала, і яна бязмалка адначасна з сваім сябрам па працы вучыцелем А.Грыкоўскім захварэла на сухоты. Улетку 1918 года Тэкля Станішэўская прыехала ў Вільню і ўжо болей не варочалася ў Горадзень. У Вільні яна лячылася ад сухотаў і працавала, колькі магла, у беларускім прытулку “Золак” і ў беларускай кнігарні. У сакавіку 1919 года яна злягла ў літоўскай клініцы. У сераду 21-га траўня Тэкля Станішэўская памерла на два месяцы пазней за Аляксандра Грыкоўскага. 23-га траўня пахавана на могілках у Россе побач са сваім бацькам. У аўторак 26 траўня 1919 года, у палову сёмага раніцы, у віленскім касцёле святога Яна адбылася жалобная імша за душу беларускай настаўніцы”.

Поўны спіс імёнаў


Дадаць каментарый
Імя:
Каментарый:
адзін нуль дзевяць чатыры - увядзіце гэты код лічбамі (цифрами)


Апошнія каментарыі:

Алекс

15-07-2011, 00:36

Шаноўныя мадэратары,будзьце ласкавы,прыбярыце калі ласка камент-абразу што вісіць амаль два гады "Паганцы беларутэны" ,гэта абраза для іншых беларусаў.
З павагай,
Алекс.

  

jendrus

19-12-2009, 23:39

to zet000
Ганарыцца - прынамсі памятаць і паспрабаваць зразумець. Аднак і даваць ацэнку ўсяго, што было зроблена.
А наконт паганцаў... Я амаль упэўнены, што Вам на самой справе напляваць на Другую Сусветную. Інакш, Вы б не карысталіся нацыскай лексікай!

  

zet0000

19-12-2009, 20:15

"1944 годзе быў абраны сябрам Беларускай цэнтральнай рады. Быў генеральным інспектарам «беларускага вызваленчага войска», якое фарміравалася на тэрыторыі Германіі." - круто??????????????!!!!!!!есць чым ганарыцца, яўэ ўспомніця пра СС Беларусь ...паганцы беларутэны

  
Праглядзець усе выказванні (Усяго 13)

Галоўная | Аналітыка | Артыкулы ў прэсе | Фотахроніка | Галерэя | Слаўныя імёны | Бібліятэка | Гасцёўня | Апошнія каментарыі | Статыстыка наведванняў


Архітэктура Гродна па-беларуску і па-руску Architektura Grodna po-polsku Architecture of Hrodna in English Architektur Garthen in Deutsch

Лірыка...


Сляды вякоў


Краінай замкаў называлі
твае, Прынёманне, вытокі.
Хоць час той сплыў, як Нёмна хвалі, - 
сляды яго на кожным кроку.

Сляды вякоў, сляды сівыя
у дзень далёкі пераносяць.
Адны маўчаць, нібы нямыя,
другія самі слова просяць.

Хоць ціха дрэмлюць на ракою...
Далёкі след замураваны.
Ды ледзь крані - няма спакою - 
пад ім вякоў жывыя раны.

О, Гродна, Гродна, колькі болю
табе пакінулі стагоддзі,
каб не скарыўся ты ніколі,
а быў як песня у народзе.

Марыя Шаўчонак

Дасылайце свае вершы пра Гародню


Помнік

вул. Гараднічанская 23

Слаўнае імя

Баліцкі Іосіф Мікалаевіч (прыкл. 1898 – ?)
настаўнік, старшыня Гродзенскай акружной управы ТБШ

Чытайце ў Бібліятэцы

Дата заснавання Гродна як гісторыка-краязнаўчая праблема
17 верасня 2007 года
Многія гарадзенцы заблыталіся. Святкаваць 880-цігоддзе горада пачалі ў гэтым 2007-м годзе. А на Палацы тэктыльшчыкаў вісеў плакат з шарыкаў – Гродно, 1128 год. Дык калі з’явілася (а дакладней, калі была ўпершыню згадана ў летапісах) Горадня. Аказваецца дакладна ў 1127 годзе. Чыноўнікі проста не хочуць занадта “загружацца” і выбралі кампрамісны варыянт. Прапануем артыкул Алеся Пятровіча Госцева, з якога вы даведаецеся, чаму Горадзен згаданы быў упершыню менавіта ў 1127 годзе. Гораду ўжо 880-год. Глядзець


Рэканструкцыя - аднаўленне чаго-небудзь па апісаннях ці рэштках, якія захаваліся
(Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы, 1999)


Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка  KAMUNIKAT.ORG

Save Hrodna !

Моладзевы інтэрнэт-праект 'Твой стыль'

Нашыя дзеткі

Радзіма майго духу

МГА Гісторыка: Робім гісторыю разам !

Rating All.BY

ewropa.blox.pl

Архітэктура Гродна: гісторыя і сучаснасць

Беларуская Смаленшчына