|
Чарапук Янка Антонавіч 12.08.1896 – 16.11.1957
старшыня пецярбургскага культурна-асветніцкага таварыства вольных беларусаў, чыноўнікам па спецыяльных даручэнняў пры міністэрстве замежных справаў БНР, арганізатар Беларускай партыі незалежных рэвалюцыянераў, віца-старшыня Беларуска-амерыканскай нацыянальнай рады
Псеўд.: Змагар, Маратоўскі
Нарадзіўся ў м. Новы Двор Сакольскага пав. Гродзенскай губ. Скончыў Навадворскую школу. Вучыўся ў гімназіі Відэмана ў Пецярбургу. Паступіў на юрыдычны і эканамічны факультэты Пецярбургскага універсітэта. Пасля лютаўскай рэвалюцыі ў 1917 годзе быў сакратаром украінскай місіі ў Петраградзе. Пазней адкамандзіраваны да міністэрства замежных справаў Украіны. З 1918 года – сябра БПС-Р. У Петраградзе з’яўляўся старшынём Культурна-асветніцкага таварыства вольных беларусаў. У 1918 годзе ў Кіеве – сябра Беларускай рады на Украіне, арганізаваў Беларускую партыю незалежных рэвалюцыянераў. 23 студзеня 1919 года атрымаў пасаду надзвычайнага пасла БНР пры ўкраінскім урадзе. Сябра ЦБРВіГ, Рады БНР. Прадстаўнік ураду БНР у Нямечыне. 28 жніўня 1919 года прызначаны сакратаром місіі БНР у Латвіі і Эстоніі. 22 снежня 1919 года разам з М. Маркевічам і Р. Злоцкім быў арыштаваны літоўскімі ўладамі па дарозе з Берліна ў Латвію і пасаджаны ў Ковенскую турму, адкуль быў вызвалены толькі 21 студзеня 1920 года. Сябра рады беларускай калёніі ў Рызе. У сакавіку 1920 года – старшыня беларуска-латвійскай пагранічнай камісіі. Як прадстаўнік БПС-Р удзельнічаў у канферэнцыі беларускіх сацыялістычных партый 3-4 красавіка і канферэнцыі беларускіх дзяржаўных дзеячоў 1 чэрвеня 1920 года ў Рызе. У жніўні 1920 года – старшыня дэлегацыі БНР на канферэнцыі балтыйскіх дзяржаў у Рызе. Будучы ў Рызе, вёў неафіцыйныя перамовы ад імя беларускага ўраду з польскім паслом у Латвіі Каменецкім і старшынём польскай дэлегацыі на канферэнцыі Л. Васілеўскім, старшынём літоўскай дэлегацыі доктарам Шаўлісам, латвійскім міністрам замежных справаў Мейеровіцам. Уваходзіў у склад надзвычайнай дэлегацыі ўраду БНР у Маскву летам 1920 года, аднак быў вымушаны застацца ў Рэвелі «для звязі з урадам». У верасні 1920 года пад час польска-савецкіх перамоваў у Рызе неаднаразова сустракаўся з сябрамі польскай дэлегацыі, прапануючы Польшчы абвясціць незалежнасць Беларусі. У снежні 1920 года выключаны са складу БПС-Р. У 1921 годзе сакратар дыпламатычнага прадстаўніцтва БНР у Літве. У канцы 1920 – пачатку 1921 гадоў неаднаразоваў ездзіў з Коўна ў Вільню і Рыгу ў якасці сувязнога паміж урадам В. Ластоўскага і рознымі беларускімі групоўкамі. Удзельнічаў у беларускай нацыянальна-палітычнай нарадзе ў Празе 26-30 верасня 1921 года. Сябра Беларускай нацыянальнай сувязі. Летам 1922 года выехаў праз Гданьск у Амерыку, куды яшчэ раней пераехаў ягоны бацька. Спачатку жыў у Нью-Ёрку, Гранд Рапідз, пасля – у Чыкага. Летам 1923 года старшынём ураду БНР А. Цвікевічам прызначаны павераным у справах БНР у ЗША. Вайшоў у склад мясцовага Беларускага нацыянальнага камітэту. З 1923 года – старшыня рэвізійнай камісіі Беларуска-амерыканскай нацыянальнай асацыяцыі. Разам з Я. Варонкам, Я. Тарасевічам і А. Цікотай арганізаваў серыю лекцый сярод беларускіх эмігрантаў у ЗША. У 1928 годзе кіраўнік Беларускай арганізацыі ў падтрымку Альфрэда Сміта ў прэзідэнты [яна ж – Беларуска-амерыканскі нацыянальны клуб], сябра Беларускага нацыянальнага саюзу, з 1935 года – Беларуска-амерыканскага задзіночання. Віца-старшыня створаннай 27 кастрычніка 1941 года Беларуска-амерыканскай нацыянальнай рады. Да пачатку 1950-х гадоў заставаўся ў складзе кіраўнічага камітэту Рады.
На 1912 год вучыўся ў Гродзенскай гімназіі. Сябра Гродзенскага гуртка беларускай моладзі. Зноў у Гродне ў пачатку 1919 года. 1 лютага 1919 года быў прызначаны А. Луцкевічам «чыноўнікам для спецыяльных даручэнняў пры міністэрстве замежных справаў БНР». Паводле газеты «Беларусь» у сакавіку-красавіку 1919 года разгарнуў беларускую працу ў в. Новы Двор на Сакольшчыне, дзе стварыў арганізацыю пад назвай Беларуская працоўная грамада. У красавіку-маі 1919 года быў накіраваны К. Цярэшчанкам у Гродна ў якасці прадстаўніка ўраду БНР. «Чаго і каго баяцца? – Пытаўся ён у сваім лісце ў Вільню Т. Грыба і А. Якубецка і заклікаў прыехаць у Гродна для арганізацыі антыпольскага руху. – Смела за вольнасць народаў, за рэспубліку!» «Гродна ў беларускай справе засталося пустым месцам… - Пісаў Я. Чарапук у сваім дакладзе ўраду БНР ад 27 мая 1919 года. - Нашы патрыёты ад грашэй: П. Аляксюк два тыдні ўжо сядзіць, прыехаўшы з Варшавы ў Вільню і ўся няма; Вернікоўскі вечарамі сядзіць у хатцы за картамі, а днём ні духу, ні слуху. Панна Аляксючанка з ахвіцэрамі ўсіх рангаў і нацыяў спагулівае, а ўрад ей плаціць пэнсію. Іх высокасць Вернікоўскі падаюць да ўраду просьбу за асыгноўкамі. …І вось у мяне цяпер закіпела маратаўская кроў месці, як супроціў сваіх, так і чужых. Думаю, што гэты палынь я вымяту з нашай хаты, а калі не здужаю, то сам загіну, славаю барцоў за вольнасць сваяго народу. Дзеля гэтага, - працягваў ён далей, - я склікаю ў Гродне паседжанне ўсіх дзеячоў з Гродзеншчыны, выключаючы толькі правую групу, а Аляксюку праз едучых у Вільню я перадаю, каб ён прыехаў, бо так да грамадзянскай працы адносіцца ня можна. У Радзе [БЦРГ] пануе бязлад, неарганізаванасць, але гэткі хаатычны фронт мною выраўняецца ў найлепшы бок… Я прэдпрыняў крокі, каб злучыцца ўсім сацыялістам дзеля супольнай барацьбы…». Вясной 1919 года супрацоўнік Гродзенскіх беларускіх газэт «Беларусь» і «Родны край». Аўтар артыкулу «Правам ці мячом» у № 6 газеты «Родны край» за 10 ліпеня 1919 года, які прывёў да закрыцця газеты польскімі ўладамі і арыштаў сярод мясцовых беларусаў. 2 сакавіка 1921 года ў лісце В. Ластоўскаму Я. Чарапук пісаў, што збіраецца ў Гродна, каб адшукаць жонку В. Захаркі, якая, па звестках, там знаходзілася. 20 кастрычніка 1921 года ён у якасці сакратара Гродзенскага БНК разам з С. Баранам звярнуўся з пратэстам супраць таго, што ўрад Літвы працягвае субсідзірваць дзейнасць Гродзенскай управы, частка сябраў якой пераехала ў Коўна.
Магчыма, летам 1919 года жыў у Гродне па адрасе: вул. Каложская, 11-8.
Поўны спіс імёнаў
Апошнія каментарыі:
|
|
Дзякуй вялікі, можа напішаце які матэрыльчык пра Льва Бакста кароценькі. вывесім на нашым сайце. |
|
|
О самом знаменитом гродненце ХХ века, театральном художнике "Руских сезонов", ставшем законодателем моды Модерна, читайте на страничке: www.onegin-films.narod.ru/dontopen/bakst.html |
|
|
sajtawik! A czy chciałbyś, bu o Tobie mówili: ruski, czy białoruski - wszystko kacapy!? Przypuszczam, że NIE. Twoje porównanie Polaków do Rosjan wynika po prostu z marnej wiedzy historycznej i głowy naładowanej sowiecką propagandą. Życzę Ci powodzenia, bo przypuszczam, że na rzeczową dyskusję jeszcze za wcześnie... |
Праглядзець усе выказванні (Усяго 10)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Лірыка...
|
Каложа
|
Каложа!
Каложа мая прыгожая!
Ты і ў завею, як летам, пагожая.
Клёнам тваім, пэўна, сто гадоў,
А можа іх пасадзіў Міндоўг?
Любая крона паўнеба засціць,
З паўсвету птаства
Тут знойдзе засень.
Там недзе звіта
Гняздо для месіка.
Сядзіць ён, ножкі у Нёман звесіўшы.
А Нёман цячэ сабе ўдаль,
як звычайна,
Стагоддзямі вербы
да хваль прыручае,
Жартуе і лашчыць,
пяшчотны залішне;
Пад кручай закруціць нядобрыя мыслі,
Свавольную думку знайсці дапаможа…
Вясновая песня мая, Каложа!
Калі над табою сцені мярэжацца,
Чакаюць спатканні
На кожнай сцежачцы…
Калыска вякоў неспакойных,
Каложа!
Няхай твае сны
Ніхто не трывожыць.
І вера і цвёрдасць мая –
Каложа…
О, колькі прайшло
Праз цябе раздарожжаў…
Крушылі, палілі,
Дратамі скручвалі,
А ты, як зямля, была неўміручая…
Ты й на заходзе,
Як поўдзень сонечны,
Васьмівяковая,
І заўтра –
Сённяшняя.
Нішто цябе
З сэрца вырваць не зможа,
Бяссмерце продкаў маіх –
Каложа!
Данута Бічэль-Загнетава
| Дасылайце свае вершы пра Гародню
|
|
Помнік
| |
Банк на вул. Карбышава Канструктывізм 1930-х гг.
|
|
|
|
Слаўнае імя
Варабей Мацвей Аляксандравіч (1895 – 1942) грамадска-палітычны дзеяч пачатку ХХ ст. |
Чытайце ў Бібліятэцы
Ю. Гардзееў. Гародня: паміж мінулым і будучым
Туризм и отдых, 7 сакавіка 2007 года, №№9,10,11
У апошнія два гады ў беларускай прэсе з'явіўся не адзін дзесятак салідных артыкулаў, прысвечаных стану захавання гісторыка-культурнай спадчыны Гародні. Заўважу, галоўны лейтматыў згаданых публікацый вагаўся ад звышхвалебнага захаплення добраўпарадкаваннем горада (без усялякага сумнення, можна згадзіцца з меркаваннем, што ўжыванне слова "рэканструкцыя" з'яўляецца ў разглядаемым выпадку беспадстаўным) да рэзкай і надзвычай эмацыянальнай крытыкі горадабудаўнічых пераўтварэнняў улад.
Глядзець
|
|
Рэканструкцыя - аднаўленне чаго-небудзь па апісаннях ці рэштках, якія захаваліся (Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы, 1999)
|
|
|
|